Maand: januari 2020

Klimaatcolumn van de week

Mijn columns op de website van Elsevier Weekblad zijn helaas slechts toegankelijk voor abonnees, maar u kunt natuurlijk ook het weekblad in de winkel kopen.

In de manier waarop de mens met de aarde omgaat, is een keerpunt gepasseerd. De ‘ecologische voetafdruk’ – het beslag dat individuen en landen op de aarde leggen – is aan het afnemen. Mijn derde column.

Media aandacht boek

Zaterdag 11 januari 2020 een groot interview in het Friesch Dagblad over Zijn naam is klein – Piet Hein en het omstreden verleden.

Donderdag 19 december 2019 is een recensie over het interview in leeszaal Vreewijk geplaatst in de online krant Rotterdam Vandaag&morgen: ‘Wie er was kreeg een mooie aanvulling op wat in vaderlandse geschiedenisboeken vaak achterwege is gebleven‘.

Op zondag 15 december werd ik in leeszaal Vreewijk in Rotterdam-Zuid geïnterviewd over Zijn naam is klein – Piet Hein en het omstreden verleden door journalist Dirk Mellema.

Vrijdag 6 december is een recensie over Zijn naam is klein – Piet Hein en het omstreden verleden geplaatst in het nederlands dagblad: ‘Het is leerzaam, helder, soms prikkelend en nooit saai.’

Dinsdag 3 december is een recensie over Zijn naam is klein – Piet Hein en het omstreden verleden geplaatst op de site allesoverboekenenschrijvers.nl. Het boek is gewaardeerd met ∗∗∗∗ (uitstekend) en is Geschiedenisboek van de Week: ‘een insteek die in andere biografieën niet of nauwelijks aan bod komt.’ ‘Juist het bewandelen van zijpaden is wat het boek interessant en boeiend maakt.’ ‘Een prettige toon en stijl waardoor je het boek gemakkelijk en met plezier achter elkaar uitleest.’

Donderdag 21 november een groot interview door Wierd Duk in De Telegraaf over Zijn naam is klein – Piet Hein en het omstreden verleden : ‘Rozendaal liet zich eerder al kennen als een eigenzinnige dwarsdenker. Ook nu in zijn lijvige Hein-schets, vermijdt hij modieus meelopen.’

In zijn podcast: ‘Simon Rozendaal brengt nuances aan’. ‘Bent u op zoek naar een leuk boek over het Nederlandse verleden, dit is het.’ ‘Fascinerend om te lezen hoe de Republiek in korte tijd een grootmacht werd. Iedereen uit Europa kwam kijken wat er hier gebeurde. Zelfs de dienstmeiden konden lezen, de lonen waren twee keer zo hoog als in Duitsland.’ ‘Fantastisch om te lezen’.

Op zaterdagavond 26 oktober zat ik in Met het oog op morgen over Zijn naam is klein, Piet Hein en het omstreden verleden.

Op zaterdagochtend 26 oktober werd ik geïnterviewd door Chris Vemer in Chris Natuurlijk (Radio Rijnmond) over Zijn naam is klein – Piet Hein en het omstreden verleden.

Op vrijdagochtend 25 oktober zat ik in het tv-programma Goedemorgen Nederland over Zijn naam is klein – Piet Hein en het omstreden verleden  (eerste filmpje en tweede filmpje).

Simon Says:

En weer zullen de hillbilly’s op Trump stemmen

Vermoedelijk zal dit jaar president Trump worden herkozen. En ook dit keer zal dat waarschijnlijk mede dankzij de stemmen van de blanke arbeidersklasse komen.

Hoe is dat in hemelsnaam mogelijk? Een groepering die vroeger bijna automatisch links (Democratisch) stemde? Wie dat wil doorgronden, moet het boek lezen dat James David Vance vier jaar geleden schreef over de hillbilly’s, een groep blanke kansarmen uit de Amerikaanse Appelacheheuvels, waar hij zelf uit voort komt.

Ogenschijnlijk heeft hij zich er aan ontworsteld want oud-marinier Vance studeerde (met een beurs) rechten aan een van de meest prestigieuze universiteiten van de Verenigde Staten, Yale. Daar ontdekte hij dat hij er niet echt bij hoort. ‘Ik ben dan wel wit, maar ik vereenzelvig me niet met de WASP’s, de White Anglo-Saxon Protestants uit het noordoosten’.

Hillbilly’s betekent zoiets als ‘bergmensen’. Ze worden ook wel rednecks of whitetrash genoemd en het zijn de meest pessimistische groep Amerikanen. Ze zijn armer, slechter opgeleid, vaker werkloos, drinken meer en hebben meer echtscheidingen, huiselijk geweld en eenoudergezinnen dan andere Amerikanen.

Hillbilly’s hebben minder toekomstperspectief dan Latijns-Amerikaanse immigranten en zelfs minder dan zwarte Amerikanen. Meer dan de helft van de blanke hoogopgeleide Amerikanen, de zwarte Amerikanen en de latino’s denkt dat hun kinderen het beter zullen doen dan zijzelf maar bij de blanke arbeidersklasse is dat maar 44 procent. Zij zijn de slachtoffers van de mondialisering. Hun ouders werkten vroeger als arbeiders in de talloze industrieën maar veel fabrieken zijn failliet gegaan en de banen zijn verdwenen, naar Korea, Japan en Mexico.

Hillbilly’s zijn ook vaker verslaafd aan pijnstillers dan welke andere groepering ook. Correspondent Michael Persson maakte daarover een reportage in de Volkskrant. Kop en onderkop spreken boekdelen: ‘In deze harde, blanke wereld bieden alleen de pillen troost – Weggestopt in de woeste wereld van de Appalachen leven de armste blanken van Amerika. In mijndorpjes zonder toekomst. Waar de zelfmoordcijfers hoog zijn. En pillen de enige vorm van troost zijn.’

Let wel, dit schreef Persson al in januari 2016, toen bijna niemand in Europa had gehoord dat je hooked kon zijn aan pijnstillers zoals fentanyl – inmiddels heeft de verslaving de Atlantische oceaan overgestoken.

Europeanen kunnen zich sowieso moeilijk een voorstelling maken van hoe het is om een hillbilly uit fly-over country te zijn. Economen hebben in 2014 geconstateerd dat de Amerikaanse arbeidersklasse minder kansen heeft om omhoog te klimmen. Niet alleen minder dan andere Amerikanen maar ook minder dan Europeanen. De Amerikaanse droom (van krantenjongen tot miljonair) is makkelijker te verwezenlijken in Europa.

Interessant is hoe de inmiddels 36-jarige Vance over de voormalige president Obama schrijft. Ook dat is iets dat liberale Europeanen die nog steeds bijna zonder uitzondering verliefd zijn op Barack en Michelle Obama zich nauwelijks kunnen voorstellen. ‘Hij is briljant, schatrijk en spreekt als een staatsrechtgeleerde, wat hij natuurlijk ook is. Niets aan hem doet denken aan de mensen die ik in mijn jeugd bewonderde: zijn accent – puur, volmaakt, neutraal – is vreemd; zijn referenties zijn zo indrukwekkend dat het bijna eng is; hij heeft carrière gemaakt in Chicago, een dichtbevolkte metropool, en hij gedraagt zich met een zelfvertrouwen dat gebaseerd is op de wetenschap dat de moderne Amerikaanse meritocratie voor hem is ingesteld.’

‘Barack Obama raakt ons in onze grootste onzekerheden. Hij is een goede vader, terwijl de meesten van ons dat niet zijn. Hij draagt pakken naar zijn werk terwijl wij overalls dragen, als je al de mazzel hebt van een baan. Zijn vrouw zegt dat we onze kinderen bepaalde dingen niet te eten moeten geven en daarom haten we haar, niet omdat we vinden dat ze ongelijk heeft, maar omdat we weten dat ze gelijk heeft.’

J.D. Vance had een verslaafde moeder die aan de lopende band nieuwe vriendjes of echtgenoten had en weet dus waarover hij het heeft wanneer hij beschrijft hoe ontwrichtend echtelijke instabiliteit kan zijn. In Frankrijk heeft een op de tweehonderd (0,5 %) kinderen gedurende hun leven te maken met drie of meer partners van hun moeder, in Zweden 2,6 procent maar de absolute koploper is de Verenigde Staten met 8,2 procent (een op de twaalf). ‘En in arbeidersgezinnen is dat percentage zelfs nog hoger.’

Aardig detail is dat de in Silicon Valley rijk geworden Vance investeert in de arme heuvels waar hij vandaan komt. Michael Persson maakte enkele maanden geleden een fraaie reportage waarin Vance ook aan het woord kwam. Met andere geslaagde vluchtelingen uit de Rust Belt heeft Vance een investeringsfonds (met daarin 150 miljoen dollar) opgericht om Appelachia in de vaart der volkeren vooruit te helpen. Een van de projecten die zo konden worden gefinancierd waren hightech-tuinbouwkassen, geïnspireerd en geleverd door Nederland.

Dat Vance in Appelachia investeert, zal vast en zeker ook te maken hebben met de in het boek uitgesproken overtuiging dat het probleem van de hillbilly’s is dat ze zoveel uitkeringen van de staat ontvangen, die ze vervolgens omzetten in drank en pijnstillers. Het is een van de minder overtuigende observaties in een verder uitstekend boek (dat door Netflix verfilmd gaat worden) maar het maakt het raadsel des te groter waarom de hillbilly’s op Trump stemmen, die immers niet bepaald van de uitkeringen is.

Misschien is de beste verklaring wel dat je hillbilly’s niet moet beledigen. Volgens Vance is het de ‘taaiste mensensoort op aarde’. ‘Met een kettingzaag gaan we iedereen te lijf die onze moeder beledigt.’ En als iemand hen heeft beledigd dan was het wel WASP Hillary Clinton.

Ze noemde hen deplorables. Zoals Michael Persson onlangs in een terugblik schreef: ‘Clinton verklaarde niet alleen Trump zelf ongeschikt, maar ook 50 procent van zijn stemmers. Sterker nog, iedereen die zich een beetje sneu voelt, wordt met deze opmerking vanzelf naar dat mandje van Trump gestuurd.’

J.D. Vance, Hillbilly Blues – Een memoir over een familie en een cultuur in crisis, Nijgh & Van Ditmar, 2017