Maand: november 2019

Nutteloos feit(je) van de week

Bij Willem van Oranje thuis waren ze met zijn achttienen.

Toelichting: Wilhelm von Nassau, zoals hij destijds heette, had maar liefst zeventien broers en zussen en halfbroers en -zussen. Omdat zijn vader Willem I van Nassau-Dillenburg zoveel kinderen had, werd hij ook wel Willem de Rijke genoemd. Gezien de kosten van het levensonderhoud voor al die kinderen had Willem de Arme meer voor de hand gelegen.

Simon Says:

Wij willen onze ‘Tuin der lusten’ terug!

De ‘Tuin der lusten’ van Jeroen Bosch hangt zoals de meeste mensen weten in het Prado, Madrid. Minder bekend is dat het door de Spanjaarden is ingepikt. Het was van Willem van Oranje en hing in zijn paleis in Brussel, boven de haard in de Grote Zaal.

De Nassau’s onderkenden de kwaliteiten van Jeroen Bosch als een van de eersten en verleenden hem diverse opdrachten. Hendrik III van Nassau had de ‘Tuin der lusten’ vermoedelijk bij hem besteld als huwelijkscadeau. Wilhelm von Nassau (in Nederland beter bekend als Willem van Nassau, Willem van Oranje, Willem de Zwijger en de Vader des Vaderlands) erfde op elfjarige leeftijd niet alleen het schilderij van Bosch maar via zijn neef Reinier van Nassau (die zichzelf toen hij het bezit kreeg over het prinsdom Orange Rene van Chalon ging noemen) ook het Franse Orange en ging zich toen Willem van Oranje-Nassau noemen. Toen de Nederlanden in opstand kwamen tegen Spanje, confisqueerde hertog Alva – die om persoonlijke redenen (een huwelijk dat niet doorging) een bloedhekel had aan de Nassau’s – de Brusselse bezittingen van Willem van Oranje.

De boomlange Rene van Chalon, aan wie we de oranje geschilderde gezichten van onze voetbalfans te danken hebben, ligt trouwens begraven in de prachtige Onze Lieve Vrouwe Kerk in Breda, zo werd in 1937 ontdekt, toen daar de vloer werd opengebroken. Let bij een bezoek aan de kerk op het heerlijk pompeuze praalgraf van Engelbrecht II van Nassau en zijn vrouw Cimburga van Baden. Uit 1530!

(Door G.Lanting – Eigen werk)

De Nederlandse prinsenstad bij uitstek was natuurlijk altijd Breda. Niet Delft. In Breda hadden de Nassau’s hun paleis (nu de Koninklijke Militaire Academie) en daar lagen de meeste Nassau’s van de Nederlandse tak dan ook begraven. Maar omdat Breda toen Willem van Oranje in 1584 werd doodgeschoten nog steeds in Spaanse handen was, kon hij niet bijgezet worden in het familiegraf. Bij gebrek aan beter is toen gekozen voor Delft, omdat de familie daar toen woonde – in het voormalige Sint Agathaklooster dat we nu als Prinsenhof kennen.

De ‘Tuin der lusten’ heeft een belangrijke rol gespeeld in de opstand van wat we nu Nederland en België noemen. De hertog van Alva was in 1568 (ver voor Willem van Oranje in 1580 officieel vogelvrij was verklaard) al op zoek naar het schilderij. Hij liet een van de bewakers in het Brusselse paleis van Willem van Oranje folteren om er achter te komen waar het was verborgen. Het werd naar Spanje vervoerd, kwam in het bezit van de familie van Alva, vervolgens verkocht aan de Spaanse koning waarna het uiteindelijk in het Prado terecht kwam.

Wat de vraag oproept waarom Nederland nooit een officiële poging heeft ondernomen om het schilderij terug te krijgen. Er is in 2016 een petitie geweest om Koning Willem-Alexander te verzoeken om aan zijn Spaanse ambtgenoot het ‘geroofd kunstwerk’ terug te vragen. Of er in juridische zin sprake is van ‘roofkunst’ is echter de vraag. Spanje was destijds officieel de baas in wat we nu Nederland en België noemen, zag Willem van Oranje slechts als de leider van de rebellen en niet als prins van een land in wording.

Nederland kan het vermoedelijk dus niet terugvragen maar de Koninklijke familie natuurlijk wel. En dan aan het Rijksmuseum schenken.

Klimaatcolumn van de week

Mijn columns op de website van Elsevier Weekblad zijn helaas slechts toegankelijk voor abonnees, maar u kunt natuurlijk ook het weekblad in de winkel kopen.

 

De energietransitie komt niet goed van de grond als er geen goede en efficiënte stroomopslag komt. Helaas schiet het niet erg op. Voor de lithium-ion-batterij (ook in uw mobiele telefoon) wordt over enkele weken dan wel een Nobelprijs uitgereikt, maar de energiedichtheid is nog steeds minder dan twee procent van die van kerosine of benzine. Mijn column in Elsevier Weekblad, nu te koop in kiosk en supermarkt.

Recensies

Een ‘toegankelijke biografie’ aldus Trouw.

‘Subliem portret van één van Hollands meest vooraanstaande zeehelden’, aldus de Vlaming Dirk Degraeve op zijn website i.Boek. Hij geeft het boek vier sterren, wat bij hem de maximale waardering betekent, een ‘must read’.